Chậu tròn cần bao nhiêu lít đất? Tính riêng chậu thẳng và chậu thuôn

Để ước tính đất cho chậu tròn, cần đo kích thước bên trong và chiều cao phần đất định đổ. Chậu có thành thẳng có thể gần đúng bằng hình trụ; chậu miệng rộng, đáy nhỏ cần công thức nón cụt. Dùng đường kính miệng cho toàn bộ chậu thuôn thường làm số lít bị cao.

Đây là hướng dẫn tính dung tích hình học, không xác định loại đất, độ nén hay lượng tưới phù hợp cho từng cây. Bạn có thể dùng tool hình trụ cho chậu thành thẳng và tool đổi thể tích để đổi sang lít.

Chậu thành thẳng: tính như hình trụ

Nếu đường kính lòng chậu là D, bán kính r = D/2 và chiều cao lớp đất là h, công thức là:

V = π × r² × h

Khi r và h dùng cm, V có đơn vị cm³. Chia V cho 1.000 để ra lít. Quan hệ 1 lít = 1 dm³ = 1.000 cm³ có thể đối chiếu trong tài liệu đơn vị của BIPM.

Ví dụ chậu thành thẳng có đường kính trong 30 cm, phần đất dự kiến cao 25 cm. Bán kính là 15 cm:

V = π × 15² × 25 ≈ 17.671 cm³ ≈ 17,67 lít

Trong tool hình trụ, nếu ô yêu cầu bán kính thì nhập 15, không nhập 30. Kiểm tra nhãn ô trước khi tính; nhập nhầm đường kính làm bán kính sẽ khiến kết quả thể tích lớn gấp bốn lần.

Chỉ lấy chiều cao thật sự đổ đất

Giả sử chậu cao trong 30 cm nhưng bạn chừa 5 cm phía trên, thì chiều cao đất là 25 cm. Không dùng 30 rồi coi kết quả là số lít cần đổ tới mức đã chừa.

Nếu còn lớp vật liệu khác bên dưới, phần đất cũng phải tính theo không gian thực còn lại. Với chậu thành thẳng, có thể trừ chiều cao lớp đó để tính riêng từng lớp. Với chậu thuôn, không nên chỉ trừ chiều cao rồi giữ nguyên đường kính đáy nếu mức bắt đầu lớp đất đã nằm cao hơn đáy chậu.

Bầu rễ đặt vào chậu chiếm một phần không gian. Vì thế, dung tích trước khi đặt cây không bằng lượng đất mới cần bổ sung. Hãy ghi rõ bạn đang tính toàn bộ lòng chậu hay chỉ phần cần chèn thêm quanh bầu.

Chậu miệng rộng, đáy nhỏ: dùng hình nón cụt

Với lòng chậu có thành thuôn thẳng, bán kính tại mặt trên lớp đất là R, bán kính tại mặt dưới là r và chiều cao lớp đó là h:

V = π × h × (R² + R × r + r²) / 3

Ví dụ R = 15 cm, r = 10 cm và h = 25 cm:

V = π × 25 × (225 + 150 + 100) / 3 ≈ 12.435 cm³ ≈ 12,44 lít

Nếu lấy toàn bộ phần này như hình trụ bán kính 15 cm, kết quả là 17,67 lít, cao hơn khoảng 5,24 lít. Chênh lệch này xuất phát từ hình dạng, không phải do đổi đơn vị.

Hai bán kính phải đo tại hai đầu của đúng lớp cần tính. Nếu đất dừng dưới miệng, R là bán kính ở mức đất, không tự động là bán kính miệng chậu. Với thành cong hoặc đáy bo nhiều, mô hình nón cụt chỉ là ước tính.

Tool hình trụ hiện dùng công thức cho thành thẳng; không nhập hai bán kính vào đó để giả làm chậu thuôn. Với nón cụt, bạn có thể tính biểu thức trên bằng máy tính rồi dùng tool đổi thể tích cho bước cm³ sang lít.

Đổi sang số bao đất

Nếu cần 17,67 lít theo mô hình và sản phẩm đóng 10 lít mỗi bao, phép chia là 1,767 bao. Nếu chỉ bán nguyên bao, hai bao cung cấp dung tích ghi nhãn tổng cộng 20 lít.

Điều này không bảo đảm khi đổ vào sẽ vừa đúng như mô hình: đất có thể nén, ẩm, lẫn vật liệu khác hoặc cần thêm phần dự phòng. Không có một hệ số kg/lít cố định áp dụng cho mọi loại đất. Nếu hàng bán theo kg, phải có thông tin khối lượng riêng phù hợp mới đổi được đáng tin cậy.

Trước khi mua, hãy ghi bốn thông tin: kiểu chậu, số đo lọt lòng, mức đất dự kiến và bầu rễ có sẵn. Khi đã phân biệt các phần này, kết quả số lít sẽ có ý nghĩa hơn việc chỉ lấy đường kính ngoài và chiều cao chậu trên nhãn.