Cần 2 kg thành phẩm, hao hụt 20% thì chuẩn bị bao nhiêu?

Nếu thành phẩm giữ lại 80% khối lượng nguyên liệu đầu vào, muốn có 2 kg thành phẩm cần 2/0,8 = 2,5 kg nguyên liệu. Không lấy 2 kg cộng thêm 20% thành 2,4 kg, vì 20% hao hụt được tính trên đầu vào, không phải trên mục tiêu thành phẩm.

Ghi rõ tỷ lệ giữ lại

Gọi đầu vào là X, hao hụt theo khối lượng là 20% của X. Thành phẩm còn 80% X. Đặt 0,8X = 2 thì X = 2,5 kg. Kiểm tra: mất 0,5 kg, còn đúng 2 kg theo mô hình.

Có thể dùng tool tính phần trăm để kiểm tra 20% của 2,5 là 0,5. Mức 20% là giả định minh họa, không phải tỷ lệ chung cho một loại nguyên liệu hay quy trình cụ thể.

Đo tỷ lệ từ một mẻ thử

Nếu ban đầu 3 kg và sau xử lý còn 2,4 kg, phần mất là 0,6 kg; tỷ lệ hao hụt trên đầu vào là 0,6/3 × 100 = 20%. Tỷ lệ giữ lại là 80%.

Cần xác định bạn đang cân khối lượng gì: nguyên liệu chưa sơ chế, sau sơ chế hay sản phẩm đã hoàn thiện. Thêm nước hoặc thành phần khác giữa các lần cân có thể làm bài toán không còn là chỉ mất khối lượng từ một nguồn ban đầu.

Hai công đoạn không cộng tỷ lệ thẳng

Nếu công đoạn đầu giữ 90% và công đoạn sau giữ 80% của phần đã qua công đoạn đầu, tỷ lệ giữ chung là 0,9 × 0,8 = 0,72. Muốn 2 kg cuối cùng cần 2/0,72 xấp xỉ 2,778 kg đầu vào. Tổng hao hụt theo mô hình là 28%, không phải 30%.

Giữ số lẻ trong quá trình tính và chỉ làm tròn lượng mua khi biết quy cách bán. Làm tròn về 2,7 kg quá sớm có thể khiến lượng mục tiêu không đạt ngay cả theo giả định.

Tách hao hụt khỏi phần dự phòng

Sau khi tính đủ lượng đầu vào theo hiệu suất, bạn có thể đặt thêm một khoản dự phòng riêng nếu có lý do. Ghi rõ khoản đó thay vì gộp thành một “tỷ lệ hao hụt” mới khó kiểm tra.

Nếu công thức có nhiều thành phần, không mặc nhiên áp một hiệu suất cho tất cả. Tool đổi khẩu phần chỉ nhân lượng theo hệ số phần ăn, không tự tính hao hụt từng công đoạn. Kết quả dự toán cần được đối chiếu bằng số liệu thực, không thay cho hướng dẫn quy trình của nguyên liệu đang dùng.