Lãi gộp, biên lợi nhuận và tỷ lệ cộng thêm giá vốn khác nhau ra sao?
Ban biên tập Làm Gọn · Đăng 12/11/2026 · Cập nhật 12/11/2026
Mua hàng 120.000 đồng và bán 180.000 đồng tạo lãi gộp 60.000 đồng. Biên lợi nhuận là 33,33% trên giá bán, còn tỷ lệ cộng thêm giá vốn là 50% trên giá vốn.
Khi định giá sản phẩm, nhiều người nói “lãi 30%” nhưng chưa nói 30% tính trên giá vốn hay giá bán. Hai cách tính cho ra mức giá khác nhau. Phân biệt biên lợi nhuận và tỷ lệ cộng thêm giá vốn giúp tránh báo giá thấp hơn dự định.
Ví dụ một sản phẩm
Giả sử giá vốn hàng hóa là 120.000 đồng, giá bán là 180.000 đồng:
Lãi gộp = 180.000 − 120.000 = 60.000 đồng.
Biên lợi nhuận gộp tính trên giá bán:
60.000 ÷ 180.000 × 100 = 33,33%.
Tỷ lệ cộng thêm trên giá vốn:
60.000 ÷ 120.000 × 100 = 50%.
Cả hai đều đúng, nhưng mẫu số khác nhau. Vì vậy, câu “lãi 50%” có thể gây hiểu nhầm nếu không nói rõ là markup trên giá vốn hay margin trên doanh thu.
Muốn đạt biên lợi nhuận mục tiêu thì tính giá bán thế nào?
Nếu giá vốn là 120.000 đồng và muốn biên lợi nhuận gộp 30%, không lấy 120.000 × 1,3. Công thức đúng là:
Giá bán = Giá vốn ÷ (1 − biên lợi nhuận mục tiêu).
120.000 ÷ (1 − 0,30) = 171.428,57 đồng.
Nếu chỉ cộng markup 30% lên giá vốn:
120.000 × 1,3 = 156.000 đồng.
Lãi gộp khi bán 156.000 đồng là 36.000 đồng; biên lợi nhuận thực tế là 36.000 ÷ 156.000 ≈ 23,08%, không phải 30%.
Đừng gọi lãi gộp là lợi nhuận ròng
Ví dụ trên mới trừ giá vốn hàng hóa. Doanh nghiệp còn có thể phải chịu phí sàn, vận chuyển, đóng gói, quảng cáo, nhân công, thuê mặt bằng, thuế và chi phí vận hành khác. Sau khi trừ các khoản phù hợp mới có thể tính lợi nhuận ở cấp độ tiếp theo. Không nên dùng biên lợi nhuận gộp để khẳng định số tiền cuối cùng còn lại.
Khi nào dùng từng tỷ lệ?
- Dùng markup khi bạn muốn cộng một tỷ lệ nhất định lên giá vốn để hình thành giá bán.
- Dùng gross margin khi bạn muốn biết phần lãi gộp chiếm bao nhiêu phần trăm doanh thu.
- Khi so sánh các sản phẩm, phải dùng cùng một định nghĩa và cùng cách xử lý chi phí.
Có thể dùng công cụ tính phần trăm để kiểm tra phép chia và tỷ lệ. Hãy nhập rõ tử số, mẫu số và ghi nhãn “trên giá vốn” hoặc “trên giá bán” trong bảng giá.