Giảm 20% rồi giảm thêm 10%: vì sao tổng không phải 30%?

Hai lần giảm giá liên tiếp được tính trên hai mức giá khác nhau. Lần giảm sau thường áp dụng cho số tiền còn lại sau lần trước, nên không thể cộng thẳng hai tỷ lệ. Với giá gốc 1.000.000 đồng, giảm 20% rồi thêm 10% cho kết quả 720.000 đồng, tương đương giảm 28%.

Bạn có thể làm từng bước bằng công cụ tính phần trăm. Những ví dụ dưới đây là bài toán minh họa, không phải điều kiện của một chương trình khuyến mại cụ thể.

Tính từng lần để tránh nhầm

Gọi giá gốc là P, lần giảm đầu là a%, lần thứ hai là b%. Khi lần hai áp dụng trên giá đã giảm, công thức là:

Giá cuối = P × (1 − a/100) × (1 − b/100)

Với P = 1.000.000, a = 20 và b = 10:

1. Lần đầu giảm 200.000 đồng, còn 800.000 đồng.
2. Lần hai giảm 10% của 800.000, tức 80.000 đồng.
3. Giá cuối là 720.000 đồng; tổng tiền giảm là 280.000 đồng.

Lấy 280.000 chia 1.000.000 rồi nhân 100, ta có mức giảm tương đương 28%. Nếu cộng thành 30%, bạn sẽ dự tính giá 700.000 đồng và thiếu 20.000 đồng so với phép tính thực tế này.

Dùng tool có sẵn như thế nào?

Trong tool tính phần trăm, nhập giá trị 1000000 và tỷ lệ 20. Ghi lại kết quả còn lại là 800000. Tiếp theo thay giá trị bằng 800000, nhập tỷ lệ 10 và đọc phần còn lại là 720000.

Đây là hai phép tính riêng. Tool không tự đọc mã giảm giá của cửa hàng, không kiểm tra bạn có đủ điều kiện nhận ưu đãi hay không và không tự cộng phí vận chuyển. Khi nhập số tiền, dùng dạng số thuần để tránh nhầm dấu chấm phân cách hàng nghìn với dấu thập phân.

Bạn có thể đối chiếu bằng công thức rút gọn cho hai tỷ lệ:

Giảm tương đương (%) = a + b − a × b / 100

Thay 20 và 10 vào: 20 + 10 − 20 × 10 / 100 = 28. Công thức này chỉ đúng với hai lần giảm theo tỷ lệ nối tiếp như giả định trên, không thay cho quy định của từng đơn hàng.

Đổi thứ tự có thay kết quả không?

Nếu chỉ có hai tỷ lệ cố định, không có mức trần và chưa làm tròn ở bước giữa, đổi thứ tự sẽ cho cùng kết quả. Ví dụ, giảm 10% của 1.000.000 còn 900.000; giảm tiếp 20% của 900.000 còn 720.000.

Tuy nhiên, một mã giảm theo số tiền cố định sẽ làm bài toán khác đi. Với giá 1.000.000 đồng:

• Giảm 20% rồi trừ thêm 100.000: còn 700.000 đồng.
• Trừ 100.000 rồi giảm 20%: còn 720.000 đồng.

Vì vậy, đừng áp dụng tính chất đổi thứ tự của phép nhân cho một chuỗi gồm cả trừ tiền và giảm phần trăm.

Mức giảm tối đa có thể quyết định kết quả

Giả sử ưu đãi ghi “giảm thêm 10%, tối đa 50.000 đồng”. Sau lần giảm 20%, đơn hàng còn 800.000 đồng. Mười phần trăm là 80.000, nhưng bị giới hạn ở 50.000 nên số tiền sau hai ưu đãi là 750.000 đồng, chưa tính các khoản khác.

Cũng cần xem ưu đãi áp dụng cho toàn bộ giỏ hay từng sản phẩm, có bao gồm phí giao hàng hay không và có được kết hợp với mã khác không. Nếu cửa hàng làm tròn theo từng món, tổng thực trả có thể lệch vài đồng so với việc nhân trên tổng giỏ rồi mới làm tròn.

So hai ưu đãi bằng số tiền cuối

Nếu cùng một sản phẩm có lựa chọn giảm thẳng 30% hoặc giảm 20% rồi 10%, với các giả định như ví dụ đầu thì giảm thẳng 30% có lợi hơn: 700.000 thay vì 720.000 đồng. Nhưng khi thêm điều kiện tối thiểu, tiền giao hàng hay quà tặng, cần so phần bạn thực trả và thực cần.

Cách kiểm tra nhanh là ghi một dòng cho mỗi phương án: giá gốc, tiền giảm lần một, cơ sở tính lần hai, mức trần và phí còn lại. Đọc thêm cách tính phần trăm giảm giá nếu bạn cần ôn phép tính một lần trước khi ghép nhiều ưu đãi.