Đổi lịch âm dương: vì sao phải chọn đúng tháng nhuận?

Khi đổi một ngày âm sang dương lịch, chỉ nhập ngày, tháng và năm đôi khi chưa đủ. Nếu năm đó có tháng nhuận trùng số với tháng bạn chọn, cần biết đang nói đến tháng thường hay tháng nhuận. Hai tháng này diễn ra ở hai khoảng thời gian khác nhau.

Chuyển ngày dương sang âm

Mở công cụ đổi lịch âm dương, chọn chiều dương sang âm, nhập ngày dương rồi bấm đổi. Kết quả hiển thị ngày âm tương ứng, dấu hiệu tháng nhuận nếu có, tên Can Chi năm và số ngày của tháng.

Ví dụ, ngày 06/02/2027 dương lịch tương ứng ngày 01/01/2027 âm lịch, năm Đinh Mùi. Tuy nhiên, không nên suy ra mọi ngày trong năm dương 2027 đều thuộc năm âm Đinh Mùi: các ngày trước Tết vẫn thuộc năm âm trước. Đây cũng là lý do công cụ ngày sinh cần đủ ngày, tháng, năm.

Chuyển ngày âm sang dương

Chọn chiều ngược lại, nhập năm âm trước rồi chọn tháng trong danh sách. Những năm có tháng nhuận sẽ hiện thêm một mục ghi rõ “nhuận”, bên cạnh tháng thường cùng số. Sau đó nhập ngày và chuyển đổi.

Công cụ ghi số ngày của từng tháng ngay trong danh sách. Nếu một tháng chỉ có 29 ngày, nhập ngày 30 sẽ bị từ chối. Nếu đổi năm, hãy chọn lại đúng tháng vì vị trí tháng nhuận có thể thay đổi. Không nên mặc định mọi năm đều có cùng tháng nhuận hoặc cùng số ngày từng tháng.

Tháng nhuận không giống ngày nhuận

Ngày 29/2 là một ngày thêm vào lịch dương trong năm nhuận. Tháng nhuận trong lịch âm là một tháng được lặp lại số tháng, được xác định trong quá trình sắp xếp các tháng theo chuyển động Mặt Trăng và vị trí Mặt Trời. Hai khái niệm này không thể thay thế cho nhau.

Theo phần giải thích phương pháp của Hồ Ngọc Đức, âm lịch Việt Nam dùng ngày chứa thời điểm Sóc làm đầu tháng, đặt Đông chí trong tháng 11 và dựa vào Trung khí để xác định tháng nhuận. Công cụ triển khai các quy tắc UTC+7 với công thức thiên văn giản lược, không chỉ lấy một chu kỳ số năm để đoán ngày.

Vì sao các nguồn có thể khác nhau?

Phạm vi ngày dương được hỗ trợ là 1900–2099. Một ngày âm cuối năm 2099 có thể đổi ra năm dương 2100, khi đó công cụ sẽ báo ngoài phạm vi. Ngoài ra, công cụ áp dụng quy tắc UTC+7 hiện hành cho toàn bộ khoảng hỗ trợ, không tái dựng lịch địa phương đã dùng trong lịch sử.

Lịch theo múi giờ UTC+8 có thể khác lịch Việt Nam ở các thời điểm gần ranh giới ngày. Tác giả phương pháp cũng nêu rằng công thức giản lược có độ chính xác thấp hơn chương trình thiên văn đầy đủ. Vì vậy, khi cần đối chiếu tài liệu lịch sử, hãy kiểm tra thêm nguồn lịch gốc của thời kỳ đó.

Tham khảo: Thuật toán tính âm lịch — Hồ Ngọc Đức. Để xem tên năm và nạp âm, dùng tra năm Can Chi; để đếm khoảng cách ngày dương, dùng đếm ngày.